Desmopressin (1-Deamino-8-D-arginine vasopressin, DDAVP) CAS: 16679-58-6

Desmopressin (tên đầy đủ: 1-Deamino-8-D-arginine vasopressin, tên viết tắt: DDAVP, tên biệt dược: Minirin, DDAVP, Nocdurna, Noqdirna) là một peptide tổng hợp gồm 9 acid amin, có công thức phân tử C₄₆H₆₄N₁₄O₁₂S₂ và số CAS 16679-58-6. Hợp chất này được tổng hợp lần đầu tại Prague vào cuối những năm 1960 bởi Zaoral và cộng sự, là chất tương tự của hormone vasopressin tự nhiên (arginine vasopressin, AVP) với hai sửa đổi cấu trúc quan trọng: (1) loại bỏ nhóm amino tại vị trí 1 (deamination), và (2) thay thế L-arginine bằng D-arginine tại vị trí 8.

Cơ chế tác dụng: Desmopressin là chất chủ vận thụ thể V2 chọn lọc (V2 receptor agonist) với tỷ lệ V2/V1 > 1000:1. Khi liên kết với thụ thể V2 trên màng tế bào chính của ống góp thận, desmopressin kích hoạt protein Gs, làm tăng nồng độ cAMP nội bào, kích hoạt protein kinase A (PKA). PKA phosphorylá hóa các kênh aquaporin-2 (AQP2), khiến chúng chuyển vị từ túi nội bào vào màng đỉnh của tế bào, tăng đáng kể tính thấm nước của biểu mô ống góp. Điều này dẫn đến tăng tái hấp thu nước tự do, giảm thể tích nước tiểu và tăng thẩm thấu nước tiểu. Ngoài ra, desmopressin còn có tác dụng cầm máu bằng cách kích thích giải phóng yếu tố von Willebrand (VWF) và yếu tố VIII (FVIII) từ thể Weibel-Palade của tế bào nội mô.

Dược động học: Sinh khả dụng thay đổi theo đường dùng: tiêm tĩnh mạch (IV) 100%, tiêm dưới da (SC) 80–90%, xịt mũi 3–15%, uống 0.08–0.16%, ngậm dưới lưỡi (sublingual) 0.25–0.5%. Nồng độ đỉnh đạt sau: IV vài phút, SC 30–60 phút, xịt mũi 45–90 phút, uống 1–2 giờ, sublingual 0.5–2 giờ. Nửa đời thải trừ khoảng 2–3 giờ. Thải trừ chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi. Do cửa sổ điều trị hẹp, cần theo dõi chặt chẽ natri huyết thanh để tránh hạ natri máu (hyponatremia) — tác dụng phụ nghiêm trọng nhất, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi.